Home > In de media > Robotrechten | Column

Robotrechten | Column

Humanoid Sophia
V

orige week werd AI-robot Sophia tijdens een innovatie-evenement in Riyad officieel erkend als staatsburger van Saoedi-Arabië. Wat dat kersverse staatsburgerschap precies betekent? Goede vraag… In Nederland betekent staatsburgerschap bijvoorbeeld dat je stemrecht hebt, dat je het recht hebt op gelijke behandeling en dat je – wat bijna poëtisch klinkt – het recht hebt op recht. Oftewel: je mag je tot een rechter wenden als je denkt dat je rechten worden geschonden.

Maar in een land als Saoedi-Arabië kon dat weleens wat ingewikkelder liggen… Vrouwen hebben daar nog altijd amper rechten; en hoewel Sophia een robot is, is ze overduidelijk bedoeld als vrouw. Volgens maker Hanson Robotics is ze zelfs geschapen naar het evenbeeld van Audrey Hepburn ‘met haar porseleinen huid, een slank neusje, hoge jukbeenderen, een intrigerende glimlach en prachtige, expressieve ogen. Een elegantie die mensen wel móeten appreciëren’. Als ik Sophia was, zou ik trouwens wat van die omschrijving vinden, want is dit eigenlijk geen seksuele objectivering? Al zal een Saoedische rechter zijn schouders voor dat soort claims waarschijnlijk ophalen. Bovendien zou je je zelfs kunnen afvragen of het Sophia zélf als kersverse Saoedi niet op reprimandes kan komen te staan. Ze trad het strikte kledingvoorschrift voor vrouwelijke inwoners namelijk met voeten door zonder hoofddoek te verschijnen en ze werd ook al niet begeleid door een man, die in het land in tegenstelling tot vrouwen wél handelsbekwaam wordt geacht.

Nu moeten we het staatsburgerschap van Sophia niet te serieus nemen: het is overduidelijk een pr-stunt van een conservatief land dat zich – oh ironie – graag wil vereenzelvigen met innovatie.

Toch roept de actie wel een interessante, bredere discussie op: wanneer zijn robots eigenlijk gelijk aan de mens? En wanneer verdienen ze dan ook (mensen)rechten? Volgens veel experts draait het om bewustzijn. Of liever: het bewijs daarvan. Als een robot zijn eigen bewustzijn kan bewijzen, verdient het rechten. Maar hoe bewijs je dat? Kun jij jouw bewustzijn bewijzen? En aan wie bewijs je dat dan eigenlijk? Volgens mij zit ‘m daarin de crux: het gaat om de overtuiging van je omgeving dát je bewustzijn ervaart, of dat nou waar is of niet.

Nu al zijn er chatbots die die zulke goede gesprekspartners zijn, dat mensen echt geloven dat ze met een mens van doen hebben. Die systemen worden alleen maar slimmer. Ik ga ik ervanuit dat robots nooit echt pijn gaan ervaren (hoewel: er wordt nu een kunstmatige huid ontwikkeld die ‘pijn’ wel kan aangeven…), en dus ook niet gemarteld kunnen worden – om maar eens een Saoedisch thema te noemen… Maar als wij een robot die niet te onderscheiden is van een mens gemarteld zíen worden, zal de mate van onze empathie heus niet bepaald worden door een onomstotelijk bewustzijnsbewijs. Als we staan voor fatsoen, gelijkheid, eigenheid en vrijheid, zouden we robots als (een toekomstige versie van) Sophia geen rechten moeten toekennen vanwege een vorm van bewustzijn, maar vanwege wat wij in hen zien. Puur uit bescherming van onze eigen beschaving. Ik had nooit gedacht dat ik het kon zeggen, maar in zekere zin is Saoedi-Arabië daarmee een onbedoelde voorvechter van beschaving geworden.

Deze column verscheen eerder in Technisch Weekblad.
You may also like
kino-kledingrobots
Robotica meets fashion: robots die over je kleding kruipen
Robotje Kuri
Deze schattige robot maakt kiekjes terwijl ie door je huis hobbelt
Nieuwe boek van Giphart voor 60 procent door robots geschreven en meer AI-nieuws | Vivianne bij RTL Boulevard
Hacking the brain
Hoofdzaken | Column Technisch Weekblad

Leave a Reply